J. polski, klasa 6, lekcje z 20 marca

 

Temat: Rodzaje podmiotów w zdaniu.

Podręcznik, s.247-24

Notatka:

Podmiot jest częścią zdania, która nazywa wykonawcę czynności wyrażonej orzeczeniem. Aby wskazać w zdaniu podmiot, należy najpierw odszukać orzeczenie, a następnie zapytać, kto lub co wykonuje czynność.

 

Rodzaje podmiotów:

1. Podmiot gramatyczny najczęściej wyrażony jest rzeczownikiem lub zaimkiem rzeczownym w mianowniku.

Małgosia namalowała obraz. Ona ma prawdziwy talent.

2. Podmiot logiczny przyjmuje formę dopełniacza. Występuje wtedy, gdy orzeczenie mówi o przybywaniu, ubywaniu, braku lub nadmiarze czegoś.

Ubyło wody w rzece. W kasie brakuje pieniędzy. Nie ma zgody w narodzie.

Z podmiotem logicznym mamy do czynienia również wtedy, gdy jest wyrażony rzeczownikiem w dopełniaczu w połączeniu z liczebnikiem.

Troje uczniów wzięło udział w konkursie. Sześciu jurorów oceniało prace.

3. Podmiot domyślny nie jest w zdaniu wyrażony żadnym wyrazem, wynika on z formy osobowej orzeczenia. Analizując czasownik, możemy domyślić się, kto lub co wykonuje czynność.

Płynnie mówię po angielsku. -  ja mówię

Wrócili z dalekiej podróży. -  oni wrócili

4. Podmiot szeregowy składa się z przynajmniej dwóch członów równorzędnych, czyli mamy kilku wykonawców tej samej czynności.

Piotr, Jakub i Mateusz spotkali się na boisku. Jan z żoną wezmą udział w spotkaniu.

5. Jeżeli wykonawca czynności wyrażony jest rzeczownikiem w liczbie pojedynczej, ale nazywającym zbiorowość, mamy do czynienia z podmiotem zbiorowym.

Klasa pojechała na wycieczkę. (klasa – np. 25 osób)

Grupa wzięła udział w warsztatach. (grupa – np. 10 osób)

Młodzież naszej szkoły zebrała się w auli. (młodzież – np. 140 osób)

 

Zadania w podręczniku:

Zad.1, s.246

Podmiot:

Źródła- rzeczownik

Matka- rzeczownik

Ona- zaimek

Jerzy- rzeczownik

Chrześcijanin, chrześcijanie- rzeczownik

Dioklecjan – rzeczownik

Najwytrwalsi – przymiotnik

Zad. 2, s.247

Podmiot gramatyczny: Jerzy, ta, bestia, rycerz, te, nikt, cielsko, skrzydła, cisza

Podmiot logiczny: mnie, kobiet

Podmiot domyślny występuje w zdaniach: Rano stanę przed bestią. Stoczę z nią walkę. Będziesz wolna.

Podmiot szeregowy: starcy, chłopcy, ojcowie

 

Zadania w zeszycie ćwiczeń ze stron 75 - 77:1, 2,3,4 i 5.