Lekcja WOP klasa 4A 19/02/2022

Temat: XVII wiek – Rzeczpospolita wojuje. Wojny ze Szwecją.

Do poczytania:

Pomiędzy polską i szwedzką gałęzią dynastii Wazów wystąpił konflikt interesów. Głównym powodem wybuchu wojen polsko-szwedzkich była rywalizacja obu państw o dominację na wybrzeżach Bałtyku i przejęcie kontroli nad handlem morskim. Wybrany poprzez wolną elekcję na króla Polski szwedzki następca tronu Zygmunt III Waza (przez swoich szwedzkich poddanych został pozbawiony należnego mu tronu - 1599 r.), nie zrzekł się pretensji do tronu szwedzkiego. Bezpośrednią przyczyną wybuchu wojen była decyzja Zygmunta III o przyłączeniu szwedzkiej części Inflant – Estonii, do Polski w 1600r. Wojna o Inflanty trwała do 1611 r. I, mimo wielkiego zwycięstwa wojsk polskich w bitwie pod Kircholmem w 1605 r., Inflanty zostały ostatecznie zajęte przez Szwedów w 1622 r.

Notatka do zeszytu:

1. W 1655 r. rozpoczęła się najcięższa z wojen polsko-szwedzkich, która znana jest w naszej historii jako “POTOP SZWEDZKI”. 

2. Król szwedzki Karol X Gustaw, wykorzystując wewnętrzne konflikty Rzeczypospolitej, próbował : 

• opanować całe państwo polskie, utworzyć z Bałtyku morze wewnętrzne, 
• rzejąć kontrolę nad handlem bałtyckim, 
• Szwecji brakowało ziem do uprawy, chęć opanowania ziem Polskich. 

3. Błyskawiczna kampania wojenna Karola Gustawa zakończyła się opanowaniem przez Szwedów Warszawy, Krakowa, (obronę ważniejszych miast i twierdz prowadził Stefan Czarniecki). 

4.Jan Kazimierz wraz z królową uciekł na Śląsk, a wojska koronne przeszły na stronę zwycięskiego Karola Gustawa.

5.Oblężenie Jasnej Góry miało miejsce w czasie potopu szwedzkiego w okresie 18 listopada – 27 grudnia 1655 roku.

6. Wojna zakończyła się pokojem w Oliwie w 1660 r.

                                                      Stefan Czarniecki

Najbardziej znany z prowadzenia wojny partyzanckiej przeciw wojskom Karola X Gustawa w czasie potopu szwedzkiego, choć miał też poważny wkład w walkach podczas powstania Chmielnickiego i w trakcie wojny polsko-rosyjskiej 1654–1667. Zaszczytny tytuł hetmana nadano mu dopiero w ostatnim roku życia. STEFAN CZARNIECKI został uwieczniony w słowach polskiego hymnu narodowego.

- 1605 bitwa pod Kircholmem (zwycięstwo Polaków) 

- 1622 rozejm w Mitawie - 1626 najazd Szwedów na Polskę 

- 1627 bitwa pod Oliwą (zwycięstwo polaków) 

- 1635 przedłużenie rozejmu w Sztumskiej Wsi na 26 lat 

- 1655-1660 potop szwedzki

    Plan bitwy pod Kircholmem

    Obraz Wojciecha Kossaka „Bitwa pod Kircholmem” 1605 rok

    „Oblężenie Jasnej Góry”

    

    

                                                Augustyn Kordecki

Do poczytania:

8 listopada 1655 Szwedzi rozpoczęli oblężenie klasztoru jasnogórskiego. Przeor klasztoru paulinów KSIĄDZ AUGUSTYN KORDECKI na początku listopada 1655 roku przezornie uznał władzę króla Szwecji Karola Gustawa, ale jednocześnie wystąpił o wstawiennictwo do polskiego króla Jana Kazimierza. Przeor miał przeczucie, żeby nie wierzyć Szwedom i najcenniejsze rzeczy z klasztoru, w tym cudowny obraz, wywiózł do klasztoru paulinów w Mochowie koło Głogówka, a na Jasnej Górze zawisła kopia obrazu. Mimo "listu żelaznego" gwarantującego nietykalność klasztoru, w dzień kiedy Szwedzi stanęli pod murami klasztoru, zażądali wpuszczenia swych wojsk na jego teren. Ogromną rolę w odpieraniu wroga, nie tylko militarną, ale również moralną, odegrał klasztor na Jasnej Górze z jej przeorem Augustynem Kordeckim, paulinami i innymi obrońcami twierdzy, dobrze umocnionej już za czasów Władysława IV, przyrodniego brata Jana Kazimierza. Triumf obrońców Jasnej Góry przypisano sprawności załogi i wytrzymałości murów. Kraj poderwał się do walki, szala zwycięstwa z czasem przechyliła się na stronę polską. Wdzięczny król Jan Kazimierz, 1kwietnia 1656 r. w uroczystym ślubowaniu w katedrze lwowskiej oddał kraj pod władzę Matki Bożej, obierając Ją za Patronkę i Królową państwa.

DLA ZAINTERESOWANYCH 

POTOP SZWEDZKI - czyli inaczej najazd Szwedów na Polskę w 1655 roku w czasie II wojny północnej (1655-1660). Formalnie został zakończony poprzez podpisanie pokoju w Oliwie w 1660 roku. Szwedzi napadli na Polskę w okresie szczególnych trudności Rzeczpospolitej, mimo, że termin rozejmu w Sztumskiej Wsi jeszcze nie upłynął (miał obowiązywać 26 lat, do 1661 roku). Jednym z zasadniczych pretekstów do rozpoczęcia wojny z Polską było dla Szwedów używanie przez króla polskiego Jana Kazimierza tytułu króla Szwecji. Poza tym ciągle nierozstrzygnięta pozostawała sprawa Inflant. Szwecja posiadała też doskonałą, zaprawioną w wojnie trzydziestoletniej armię, w której szczególnie niebezpieczna była piechota. Wojsko to, dotychczas żyjące z wojny, pozostawało bezczynne, a król - Karol Gustaw - nie miał z czego wypłacić im żołdu. Wojna z Rzeczpospolitą Obojga Narodów miała przynieść Szwedom korzyści majątkowe i zapełnić puste kasy królewskie. Królowi szwedzkiemu również sprzyjało stanowisko niektórych Polaków. Wielu magnatom nie podobał się fakt, że król Jan Kazimierz próbuje wzmocnić swoją pozycję w państwie. Liczyli na to, że Karol X Gustaw zachowa ich przywileje i dlatego byli wstanie go poprzeć. Wojna polsko-szwedzka 1655-1660 przyniosła ogromne spustoszenie kraju. Polska wyszła z tej wojny ze zrujnowaną gospodarką, stratami demograficznymi i ludnościowymi (skutek walk, głodu i chorób). Rzeczpospolita Obojga Narodów była osłabiona politycznie. Utraciła zwierzchność nad Prusami Książęcymi i Inflantami, straciła swoją pozycję na arenie międzynarodowej. Okupacja prawie całego kraju przez wojska nieprzyjaciela przyniosła straty materialne i kulturowe. Twierdze i zamki były niszczone - choć w większości poddawały się bez stawiania oporu, do Szwecji wywożono zbiory biblioteczne, zawartości skarbców, relikwie świętych, a nawet części architektoniczne budowli. Na ziemiach polskich pojawiło się zjawisko ksenofobii - niechęci do obcych narodów. 

Praca domowa

Rozwiąż ćwiczenia ze stron 50,51 i 52.

***UWAGA KONKURS***

 Międzynarodowy Konkurs Historyczny "Śladami historii Polski - skąd nasz ród".                             

Komitet Pamięci Rotmistrza Witolda Pileckiego ogłasza Międzynarodowy Konkurs Historyczny „Śladami historii Polski – skąd nasz ród”.                                                               Konkurs objęty jest Patronatem Honorowym Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Pana Andrzeja Dudy.                                                                                                                       Konkurs skierowany jest do uczniów szkół podstawowych, ponadpodstawowych
w Polsce a także poza granicami naszej Ojczyzny oraz osadzonych w Aresztach Śledczych.  Konkurs tematyką obejmuje historię Polski poczynając od Chrztu Polski, aż po czasy współczesne. Celem konkursu jest przybliżenie historii państwa i narodu polskiego, którego początki sięgają drugiej połowy X wieku, na którą datuje się rządy pierwszego historycznego władcy Polski – Mieszka I. W 966 roku Mieszko I przyjął Chrzest, rozpoczynając tym samym proces chrystianizacji na polskich ziemiach, a wydarzenie to uważane jest za symboliczny początek państwa polskiego.

 

                                          Uczestnicy i kategorie:

Uczniowie szkół podstawowych kl. 0 – III                                                                            Uczniowie szkół podstawowych kl. IV -VIII                                                          Uczniowie szkół ponadpodstawowych                                                                             Osadzeni w Aresztach Śledczych

Szkoła Podstawowa kl. 0-3 (wiek 6-9 lat):                                                                                    - praca plastyczna,                                                                                                                                   - laurka.

Szkoła Podstawowa kl. 4-8 (wiek 10-15 lat):                                                                                        - praca plastyczna                                                                                                                            - projekt serii znaczków pocztowych                                                                                                        - poezja                                                                                                                                                  - pieśń patriotyczna                                                                                                                             - film „Patriotyzm po Polsku”.

Szkoły Ponadpodstawowe (15 lat i więcej):                                                                                        - plakat,                                                                                                                                                 - poezja,                                                                                                                                           - pieśń patriotyczna                                                                                                                                 - film „Patriotyzm po Polsku”.

Osadzeni w Aresztach Śledczych:                                                                                                         - praca plastyczna,                                                                                                                                      - poezja.

Konkurs podzielony jest na 4 obszary:                                                                                                        - Religia, Kościół,                                                                                                                                       - Kultura, Nauka,                                                                                                                                      - Wojny, Bitwy,                                                                                                                                  - Wydarzenia.                                                                                                                                         

 

W każdym obszarze przedstawione jest do wyboru przez uczestnika 12 tematów.

L.p.	Religia, kościół	Kultura, nauka	Wojny, bitwy	Wydarzenia
1.	Zjazd Gnieźnieński, Święty Wojciech	Mikołaj Kopernik	Bitwa pod Cedynią 24.06.972	Chrzest Polski – Mieszko I
2.	Święty Kazimierz - Królewicz	Maria Curie-Skłodowska	Odsiecz wiedeńska – Jan III Sobieski	Bolesław Chrobry – pierwszy król Polski
3.	Częstochowa – Jasna Góra – Matka Boża Jasnogórska	Ignacy Łukasiewicz	Bitwa pod Kłuszynem 4.07.1610	Polska Kazimierza Wielkiego
4.	Błogosławiony Wincenty Kadłubek	Adam Mickiewicz	Powstanie Listopadowe	Jadwiga i Jagiełło - unia dwóch państw
5.	Święty Andrzej Bobola	Juliusz Słowacki	Powstanie Styczniowe	Insurekcja Kościuszkowska
6.	Święta Jadwiga Królowa Polski	Henryk Sienkiewicz	Powstanie Wielkopolskie	Konstytucja 3 Maja
7.	Święty Brat Albert Chmielowski	Jan Matejko	Niepodległość „Cud nad Wisłą” 1918 - 1920	Rozbiory Polski, Rejtan – upadek Polski
8.	Święty Maksymilian Kolbe	Stanisław Wyspiański	II Wojna Światowa	Katyń
9.	Święta Faustyna Kowalska	Jacek Malczewski	Powstanie Warszawskie	Polskie Państwo Podziemne
10.	Kardynał Stefan Wyszyński -  Prymas Tysiąclecia	Fryderyk Chopin	Żołnierze Wyklęci	Holokaust
11.	Papież Jan Paweł II	Jan Kochanowski	Strajki w Polsce po 1945 r.	Polacy ratujący Żydów
12.	Ksiądz Jerzy Popiełuszko	Ignacy Paderewski	Stan Wojenny	Solidarność

 

 

Prace plastyczne, laurka w kategorii szkół podstawowych kl. 0 - III powinny być wykonane
w formacie od A3 do A4, techniką dowolną.                                                                    Prace plastyczne w kategorii szkół podstawowych kl. IV-VIII oraz osadzeni
w Aresztach Śledczych, powinny być  wykonane w formacie od A4 do A2 techniką dowolną.    Prace pisemne - poezja w dowolnej wielkości z zachowaniem tematyki Konkursu. Poezja może dotyczyć wielu łączonych tematów z różnych obszarów.                                                       Pieśń patriotyczna  w kategorii szkół podstawowych, ponadpodstawowych.                              Pieśni towarzyszyły najważniejszym wydarzeniom naszej historii, te patriotyczne krzewiły ducha polskości, wskrzeszały pamięć o dawnych bohaterach, w czasach klęsk przypominały o zwycięskich bitwach, często zagrzewały do boju, bywały modlitwą. W dużym stopniu przyczyniły się do tego, że Polska z naszej zbiorowej pamięci nigdy nie została wymazana, nawet wtedy, gdy zaborcy zmietli ją z mapy Europy.

Lista proponowanych utworów:

1. Bogurodzica – Słowa: autor nieznany Muzyka: autor nieznany
2. Boże coś Polskę – Słowa: Alojzy Feliński, Antoni Górecki Muzyka: Jan Nepomucen Kaszewski, Jean Pierre Solié
3. Hymn do miłości Ojczyzny – Wojciech Sowiński
4. Marsz, marsz Polonia Słowa: autor nieznany Muzyka: autor nieznany
5. Pieśń Konfederatów – Słowa: Juliusz Słowacki Muzyka: Andrzej Kurylewicz
6. Witaj majowa jutrzenko – Słowa: Rajnold Suchodolski Muzyka: autor nieznany
7. Rota – Słowa: Maria Konopnicka Muzyka: Feliks Nowowiejski
8. My, pierwsza brygada - Słowa: Andrzej Hałaciński, Tadeusz Biernacki Muzyka: M.D. Tominkowski (oprac. Andrzej Brzuchal-Sikorski)
9. Czerwone maki pod Monte Cassino – Słowa: Feliks Konarski, muzyka: Alfred Schütz.
10. Żeby Polska była Polską – Słowa: Jan Pietrzak Muzyka: Włodzimierz Korcz
11. Ojczyzno ma – ksiądz Karol Dąbrowski
12. Mury – Jacek Kaczmarski
13. Piechota, szara piechota - Słowa: Bolesław Lubicz-Zahorski (wg niektórych historyków Leon Łuskino) Muzyka: Leon Łuskino (wg niektórych historyków Bolesław Lubicz-Zahorski)
14. Warszawskie dzieci - Słowa: Stanisław Ryszard Dobrowolski Muzyka: Andrzej Panufnik

Pieśń patriotyczna może być autorstwa ucznia, zarówno odnośnie muzyki, jak i słów. Może być również zaprezentowanie wybranego przez siebie utworu zaproponowanej listy pieśni proponowanych utworów, których treść inspirowana jest historią Polski. Organizatorzy nie narzucają uczestnikom żadnych konkretnych wykonawców i ich twórczości.                                    

Projekt serii znaczków pocztowych – zaprojektuj znaczków pocztowych (od 4 lub 8). Format
od A4 do A3 na pojedynczych kartach. Technika dowolna. Uczestnik wybiera z tabelki z pkt 6
w przypadku 4 znaczków pocztowych po 1 znaczku z każdego obszaru:

-  Religia/ Kościół,

-  Kultura/Nauka,

-  Wojny/Bitwy,

-  Wydarzenia.

Jeśli uczeń wybierze 8 znaczków, wtedy przygotowuje po 2 znaczki z każdego obszaru.  Projekt graficzny plakatu, w kategorii szkół ponadpodstawowych, powinien być wykonany
w  formacie od A3 do A2, techniką dowolną.                                                                                Film „Śladami historii Polski” - skąd nasz ród - Patriotyzm po Polsku” w kategorii SP kl.
4-8 oraz Szkoły Ponadpodstawowe.

Przedstawienie za pomocą filmu historii świąt narodowych oraz wskazanie obiektów pamięci narodowej. Projekt ma na celu:                                                                                                              -    podniesienie świadomości uczniów na temat świąt narodowych,                                       - ukazanie miejsc pamięci narodowej na terenie swojej miejscowości, lub powiatu/województwa,                                                                                                                    -     przekazanie właściwej formy obchodów najważniejszych uroczystości, nakreślenie postawy prawdziwego patrioty.

 

Rozpoczęcie konkursu:    07.02.2022 r.

Zakończenie:                     25.04.2022 r.

Uroczysta Gala:                10.06.2022 r.

 

                                            Prace należy przesłać na adres: 

Szkoła Podstawowa nr 1 im. ppłk pilota Mariana Pisarka
05-250 Radzymin, ul. 11 Listopada 2

Bogdan Grzenkowicz                                                                                                     przewodniczący Komitetu Pamięci                                                                                                 Rotmistrza Witolda Pileckiego