Klasa VIII i I LO, WOP 21.02.2026 r.

 Kim był ten człowiek?

Temat: Auschwitz nie spadło z nieba. Czy historia może się powtórzyć?

Cele lekcji:

• Przypomnę sobie fakty związane z dojściem Hitlera do władzy. 
• Poznam rolę ideologii nazistowskiej w prześladowaniu Żydów.
• Będę analizować różne źródła historyczne.
• Poćwiczę rozpoznawanie propagandy i manipulacji.
• Sformułuję wnioski na podstawie dowodów.

Słowniczek

Stereotyp – uproszczone i często nieprawdziwe przekonanie o jakiejś grupie ludzi (np. przypisywanie wszystkim tych samych cech - np. Włosi dużo gestykulują.” „Polacy są gościnni.” Stereotyp nie zawsze musi być wrogi, ale jest uogólnieniem.).

Uprzedzenie – negatywne nastawienie do osoby lub grupy bez jej poznania, oparte na emocjach, a nie faktach. „Nie lubię Francuzów, bo są aroganccy”.

Dyskryminacja – niesprawiedliwe traktowanie kogoś z powodu jego pochodzenia, religii, płci, wyglądu lub innych cech.

Odpowiedzialność obywatelska – gotowość do reagowania na niesprawiedliwość i troska o dobro wspólne w społeczeństwie.

1. Zajęcia rozpoczęliśmy od przypomniena sobie wiadomości na temat dojścia Adolfa Hitlera do władzy. 

Proszę, aby nieobecni obejrzeli ten film 

2. Po obejrzenie filmu stwórz oś czasu - dojście Adolfa Hitlera do władzy. 

Zapisaliśmy w zeszycie (skrót)

1923 r. - próba zamachu stanu - Pucz Monachijski (Beer Hall Putsch) - Hitler trafia do więzienia- tam pisze Mein Kampf = założenia nazizmu (rasa nadludzi, antysemityzm)-aktywacja SA - w 1933 r. Hitler zostaje kanclerzem (premierem) - Niemcy państwem jednopartyjnym - 1934 r. Noc długich noży (Night of the Long Knives) - atak SS na SA - Hitler przejmuje pełnię władzy skupia uprawnienia prezydenta i premiera - całkowity totalitaryzm +obozy koncentracyjne (Dachau już w 1933 r. - kolejne w 1934 r.) - 1935 r. Ustawy norymberskie = the Nuremberg Race Laws of 1935 (Ustawa o obywatelstwie Rzeszy; Ustawa o ochronie krwi niemieckiej i niemieckiej czci; Ustawa o barwach i fladze Rzeszy) - apogeum to Noc Kryształowa (the Night of Broken Glass) -9/10 listopada 1938 r. 

Odpowiedzieliśmy na pytania przygotowujące do JC

Nastęnie pracowaliśmy metodą - See, Think, Wonder (Widzę, Myślę, Zastanawiam się). Poniżej znajdziecie przykładowe pytanie.

1. Co widzę?

Cel: dokładna, obiektywna obserwacja (bez interpretacji).

Jakie fakty można bezpośrednio zaobserwować?

2. Co o tym myślę?

Cel: interpretacja i wnioskowanie.

• Jakie wnioski można wyciągnąć?
• Kto jest autorem źródła?
• Jaki mógł być jego cel?
• Jakie emocje wywołuje przekaz?

3. Nad czym się zastanawiam?

Cel: zadawanie pytań i pogłębianie analizy.

• Jakie pytania to źródło wywołuje?
• W jakim celu stworzono taki plakat? 
• Jakie emocje towarzyszyły odbiorcom (np.czytelnikom)?
• Czego nie wiemy?

Pracowaliśmy z plakatami propagandy nazistowskiej 

„Hier, Kleiner, hast du etwas ganz Süßes! Aber dafür müßt ihr beide mit mir gehen…“

Fragment pochodzi z książki dla dzieci „Trujący grzyb”. Podpis pod ilustracją brzmi: „Chodź tu, maluchu, dostaniesz coś bardzo słodkiego, ale w zamian musicie oboje pójść ze mną.” Ta karykatura przedstawia starszego Żyda próbującego skusić małe dzieci cukierkami. Odwołuje się ona do jednego z podstawowych lęków wszystkich rodziców oraz do powszechnego ostrzeżenia, by małe dzieci nie brały słodyczy od nieznajomych. Tworzone są skojarzenia między „nieznajomym”, „niebezpieczeństwem”, „trucizną” a „Żydem”. Żyd jest przedstawiony jako mroczny, zły, zagrażający i manipulujący obcy, w przeciwieństwie do niewinnych, czystych i naiwnych aryjskich dzieci.

lub 

Przeprowadziliśmy analizę plakatów - następnie próbowlaiśmy odpowidzieć na pytanie:  

Co może się stać, jeśli społeczeństwo 

zacznie wierzyć w taki obraz ludzi?

Nasze niektóre odpowiedzi:

W społeczeństwie budzi się: 

• strach
• niechęć
• izolacja
• przemoc

Propaganda nie zabija bezpośrednio. 

Ona przygotowuje grunt!

Od plakatów do czynów ...

„Deutsche! Wehrt Euch!
Kauft nicht bei Juden!

 „Niemcy! Brońcie się!
Nie kupujcie u Żydów!” (tłumaczenie własne)

i

                     

Czy te działania są przemocą?

Powiedzieliśmy sobie,że 

dehumanizacja i wykluczenie są  przemocą!

Dehumanizacja często prowadzi do szkodliwych postaw i działań, ponieważ sprawia, że inni ludzie przestają być postrzegani jako osoby, a zaczynają być traktowani jak rzeczy lub istoty „gorszego rodzaju”. Pozwala to usprawiedliwiać wrogość, okrucieństwo, upokarzanie, przemoc, dyskryminację oraz utrwalanie stereotypów.

Jeśli przez lata wmawia się ludziom, że jakaś grupa jest zagrożeniem — co stanie się, gdy wybuchnie wojna?

WYKLUCZENIE → GETTA → OBOZY

PROPAGANDA
⬇
DEHUMANIZACJA
⬇
WYKLUCZENIE PRAWNE
⬇
IZOLACJA
⬇
PRZEMOC
⬇
ZAGŁADA

Rozpoznawanie propagandy

Odpowiedz na pytania:

1. Jak propaganda przedstawia „wroga”?
   .................................................................................

2. Jakie emocje próbuje wzbudzić?
   ☐ strach
   ☐ gniew
   ☐ współczucie
   ☐ poczucie zagrożenia

3. Dlaczego propaganda była skuteczna?
   .................................................................................

Odpowiedz pełnym zdaniem:

1. Czy brak reakcji wobec niesprawiedliwości oznacza współodpowiedzialność?
   .................................................................................

2. Jak możemy dziś reagować na mowę nienawiści?
   .................................................................................

Czy dziś też spotykamy język, który odczłowiecza ludzi?

• Jak rozpoznać mowę nienawiści?

• Jak reagować?

• Czy żarty ze stereotypów są niewinne?

Propaganda

To celowe i zaplanowane działania informacyjne, których celem jest przekonanie ludzi do określonych poglądów, idei lub postaw — najczęściej politycznych.

• działa na dużą skalę (np. w państwie),
• jest długofalowa,
• często wykorzystuje media, plakaty, hasła, symbole,
• silnie odwołuje się do emocji.

Przykład:

Państwo pokazuje w mediach tylko pozytywne informacje o władzy, a ukrywa porażki.

Manipulacja

To wpływanie na kogoś w sposób ukryty, aby osiągnąć własną korzyść — często poprzez zniekształcanie informacji.

• może dotyczyć jednej osoby lub małej grupy,
• bywa subtelna,
• wykorzystuje półprawdy, przemilczenia, strach lub presję.

Przykład:

Ktoś podaje tylko część faktów, aby przekonać innych do swojej opinii.

Najprościej:

• Propaganda → zorganizowane przekonywanie społeczeństwa
• Manipulacja → ukryte wpływanie na czyjeś myślenie

Można powiedzieć, że propaganda często wykorzystuje manipulację jako narzędzie.

A co z tą osobą? 

 

Joseph Goebbels (1897–1945) był jednym z najbliższych współpracowników Adolf Hitler. W latach 1933–1945 pełnił funkcję ministra propagandy i oświecenia publicznego w III Rzeszy.

To właśnie on odpowiadał za to, co Niemcy czytali w gazetach, słyszeli w radiu i oglądali w kinach. Kontrolował media i wykorzystywał je do budowania kultu Hitlera oraz szerzenia nienawiści, zwłaszcza wobec Żydów. Był jednym z głównych ideologów skrajnego antysemityzmu i otwarcie popierał prześladowania oraz zagładę Żydów.

Co ciekawe, Goebbels miał tytuł doktora filologii germańskiej (ukończył Uniwersytet w Heidelbergu). Marzył o karierze pisarza, ale nie odniósł sukcesu literackiego. Zamiast tego wykorzystał swoje umiejętności językowe do tworzenia skutecznej, ale bardzo niebezpiecznej propagandy.

W kwietniu 1945 roku, gdy III Rzesza upadała, przeniósł się z rodziną do bunkra Hitlera w Berlinie. W swoim testamencie Hitler wyznaczył go na następcę na stanowisku kanclerza Rzeszy. Goebbels pełnił tę funkcję zaledwie około 29 godzin.

1 maja 1945 roku, po śmierci Hitlera, Goebbels wraz z żoną Magdą zdecydowali się na samobójstwo. Wcześniej jednak zamordowali ich sześcioro dzieci (12-4 lata).

Podczas drugiej lekcji zapoznaliśmy się z materiałem udostęnionym przez Miejsce Pamęci i Muzeum w Auschwitz

Auschwitz nie spadło z nieba