Klasa IV a WOP 19.09.2026 r.

 Temat: Wybory do samorządu klasowego. 

Temat: Skąd się wzięły nazwiska?

Dawniej ludzie nie zawsze mieli nazwiska. Aby odróżnić osoby o tym samym imieniu, zaczęto używać przydomków, a później nazwisk.

Nazwiska mogły pochodzić:

• od miejsca zamieszkania, np. Jan z Tarnowa;
• od wykonywanego zawodu, np. Kowal;
• od imienia przodka, np. Łukaszewicz od imienia Łukasz;
• od cech wyglądu lub charakteru; np. Cichy:)
• od nazwy miejscowości lub posiadłości, np. Zakrzewski od Zakrzewa.

Niektóre nazwiska mają również obce pochodzenie, ponieważ w Polsce od wieków osiedlali się ludzie przybywający z innych krajów.

Warto zapamiętać: nazwisko może być dla nas wskazówką dotyczącą tego, gdzie mieszkali, czym się zajmowali lub jak nazywali się nasi przodkowie.

Do szukania pochodzenia i znaczenia nazwisk najlepiej korzystać ze źródeł językoznawczych, a nie przypadkowych stron genealogicznych.

Najbardziej polecam Internetowy słownik nazwisk w Polsce Instytutu Języka Polskiego PAN. To naukowe, bezpłatne źródło. Przy nazwisku można znaleźć m.in. jego pochodzenie, dawne zapisy, możliwe znaczenie.

Jeżeli nazwiska tam nie ma, warto sięgnąć do książki Kazimierza Rymuta „Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny” albo do „Słownika etymologiczno-motywacyjnego staropolskich nazw osobowych”. Oba są wskazywane przez PAN jako specjalistyczne słowniki.

W domu 

Zadanie domowe

1. Przeczytaj ponownie tekst „Skąd się wzięły nazwiska?” na stronach 22–23 podręcznika.
2. Przynieś na kolejne zajęcia dowolną pamiątkę rodzinną, o której będziesz mógł/mogła opowiedzieć kolegom i koleżankom.
3. Rodzinne śledztwo – skąd pochodzi moje nazwisko?

Włącz do śledztwa swoją rodzinę! Zapytaj rodziców, rodzeństwo, dziadków, ciocie lub wujków, co wiedzą o Waszym nazwisku.

Zapisz najciekawszą informację, którą udało Ci się odkryć.

Możesz też sprawdzić swoje nazwisko w Internetowym słowniku nazwisk IJP PAN i porównać informacje ze słownika z tym, czego dowiedziałeś się od rodziny.