Materiał dla klasy VII - zajęcia 26.09.2026

 

Temat: Poznajemy polskie wybrzeże Morza Bałtyckiego.

Na polskim wybrzeżu występują:

• Plaże – piaszczyste brzegi morza.

• Wydmy – pagórki z piasku usypane przez wiatr.

• Klify – wysokie, strome brzegi niszczone przez fale morskie.

• Mierzeje – wąskie pasy lądu oddzielające zatokę lub zalew od otwartego morza.

Najważniejsze polskie wyspy - Wolin i Uznam. 

Wyspa Wolin

Wolin to największa wyspa w całości należąca do Polski, położona w południowej części Morza Bałtyckiego. Oddziela Bałtyk od Zalewu Szczecińskiego.

• 100% powierzchni wyspy należy do Polski.
• Powierzchnia: około 265 km².
• Na wyspie znajdują się Międzyzdroje, Wolin oraz część Świnoujścia.
• Znajduje się tu Woliński Park Narodowy, słynący z wysokich klifów i żubrów oraz Centrum Słowian i Wikingów. Centrum jest skansenem archeologicznym, w którym można poznać życie dawnych mieszkańców tych ziem. Znajdują się tam rekonstrukcje średniowiecznych chat, warsztatów rzemieślniczych i przedmiotów codziennego użytku. Co roku odbywa się tu Festiwal Słowian i Wikingów, podczas którego można zobaczyć pokazy dawnych rzemiosł, walk wojowników i życia w średniowieczu.

Harald Sinozęby i Wolin

·   Harald Sinozęby był królem Danii w X wieku. Przyjął chrześcijaństwo i przyczynił się do zjednoczenia Duńczyków.

·    Według skandynawskich legend był związany z Wolinem, gdzie miał założyć warownię Jomsborg – siedzibę wojowników zwanych Jomswikingami. Przypuszcza się, że pod koniec życia schronił się na Wolinie i tam zmarł. Nie wszystkie szczegóły tej historii zostały potwierdzone przez historyków.

·   Ciekawostka: Nazwa technologii Bluetooth pochodzi od przydomka Haralda Sinozębego, a jej symbol łączy dwie runy oznaczające litery H i B.

Wyspa Uznam

Uznam to wyspa położona w południowej części Morza Bałtyckiego, na granicy Polski i Niemiec. Oddziela Bałtyk od Zalewu Szczecińskiego.

Jej powierzchnia wynosi około 445 km², z czego:

• 84% należy do Niemiec (373 km²),
• 16% należy do Polski (72 km²)

Na wyspie Uznam znajduje się Świnoujście, znane z szerokich, piaszczystych plaż i najwyższej latarni morskiej w Polsce.

Zatoka Pomorska, Pucka i Gdańska. 

Miasta

Gdańsk

· Historyczne miasto portowe nad Bałtykiem.

· Słynie z pięknej Starówki, Fontanny Neptuna i Żurawia Gdańskiego.

· Jest ważnym ośrodkiem handlu, turystyki i przemysłu stoczniowego.

· W Gdańsku w 1980 roku narodziła się „Solidarność” – ruch społeczny, który odegrał ważną rolę w przemianach demokratycznych w Polsce.

Gdynia

· Nowoczesne miasto portowe, które uzyskało prawa miejskie w 1926 roku.

· Znajduje się tu jeden z najważniejszych portów morskich w Polsce.

· Przy Skwerze Kościuszki można zwiedzać słynne statki: „Dar Pomorza” i ORP „Błyskawica”.

· Gdynia jest symbolem rozwoju polskiej gospodarki morskiej. W 2026 roku wczesnomodernistyczne centrum Gdyni zostało wpisane na Listę UNESCO.

Innymi słowy Gdynia jest jednym z najlepiej zachowanych na świecie przykładów nowoczesnego miasta portowego XX wieku.

Sopot

· Znany nadmorski kurort i uzdrowisko.

· Słynie z najdłuższego drewnianego molo w Polsce, które ma około 511 metrów długości.

· Znajdują się tu piękne plaże oraz słynny deptak – ulica Bohaterów Monte Cassino, zwana „Monciakiem”.

· W Sopocie odbywa się znany festiwal muzyczny. Sopot Festival to jeden z najważniejszych festiwali muzycznych w Polsce, organizowany co roku w sierpniu w Operze Leśnej w Sopocie. Pomysłodawcą tego legendarnego wydarzenia, zapoczątkowanego w 1961 roku, był sam Władysław Szpilman – wybitny polski kompozytor i pianista. Najważniejszą tradycją festiwalu jest międzynarodowy konkurs, w którym główną nagrodą od 1984 roku jest słynny Bursztynowy Słowik.

Notatka do zapisania w zeszycie

1. Położenie Morza Bałtyckiego

Morze Bałtyckie leży w północnej części Europy. Jest morzem śródlądowym, połączonym z Morzem Północnym przez Cieśniny Duńskie. Nad Bałtykiem leży dziewięć państw, w tym Polska.

2. Najważniejsze cechy Bałtyku

Zapamiętaj cztery określenia: NAJMŁODSZE, NAJSŁODSZE, NAJPŁYTSZE, ŚRÓDLĄDOWE.

• Młode – powstało około 10–12 tysięcy lat temu, po ustąpieniu lądolodu.
• Płytkie – średnia głębokość wynosi około 52 m.
• Słabo zasolone – średnie zasolenie wynosi około 7‰ (7 gramów soli w kilogramie wody).
• Chłodne – temperatura wody jest stosunkowo niska.
• Śródlądowe – jest otoczone lądami i połączone z oceanem wąskimi cieśninami.

Najgłębszym miejscem Bałtyku jest Głębia Landsort – 459 m.

Zasolenie Bałtyku nie jest wszędzie jednakowe. Największe występuje w zachodniej części morza, w pobliżu Cieśnin Duńskich, a najmniejsze na północy i wschodzie.

Przyczynami małego zasolenia są: dopływ słodkiej wody z rzek, opady deszczu, niewielkie parowanie oraz ograniczona wymiana wód z Morzem Północnym.

3. Zlokalizuj te zatoki polskiego wybrzeża

1. Zatoka Gdańska
2. Zatoka Pucka
3. Zatoka Pomorska

Zatoka to część morza wcinająca się w ląd.

4. Przykłady polskich miast nad Bałtykiem

1. Świnoujście
2. Kołobrzeg
3. Sopot
4. Gdańsk
5. Gdynia
6. Hel

Gdańsk, Gdynia i Sopot tworzą Trójmiasto.

5. Dwie polskie wyspy na Bałtyku to:

 Wolin i Uznam.

Na wyspie Wolin znajduje się Woliński Park Narodowy, znany między innymi z pięknych klifów.

Na wyspie Uznam znajduje się Świnoujście, znane z szerokich, piaszczystych plaż i najwyższej latarni morskiej w Polsce.

6. Bursztyn – skarb Bałtyku

Bursztyn to skamieniała żywica drzew sprzed milionów lat. W jego wnętrzu można znaleźć owady i fragmenty roślin.

 Zapamiętaj!

Zasolenie morza określa się jako ilość gramów soli rozpuszczonych w jednym kilogramie wody morskiej i podaje w promilach.

Dla chcących więcej